\u0130nsanlar\u0131n ya\u015fam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kurumlar olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ki\u015finin sahip oldu\u011fu i\u015f, onun toplumsal stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, hayattan ald\u0131\u011f\u0131 doyumu ve ailesine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 olanaklar\u0131 belirledi\u011finden, i\u015f hayat\u0131ndaki stres bireyin beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiler. Stresin ortaya \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in stresle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen birey taraf\u0131ndan alg\u0131lanmas\u0131 gerekir, daha sonra stresin bu birey taraf\u0131ndan yorumlanmas\u0131, ko\u015fullar\u0131n ve f\u0131rsatlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi, son olarak da ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n, taleplerin yarat\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f ortam\u0131ndan kaynaklanan stres fakt\u00f6rlerinden biri de rollerdir. Rol; bir kurumda belirli bir durumda bireyden beklenen davran\u0131\u015f bi\u00e7imi olarak tan\u0131mlanabilir. Bireyler \u00f6rg\u00fct i\u00e7inde ve toplumda anne, baba, kom\u015fu, grup lideri, kul\u00fcp ba\u015fkan\u0131 gibi pek \u00e7ok farkl\u0131 rolleri \u00fcstlenmi\u015f durumdad\u0131rlar.<\/p>\n
Rollerden kaynaklanan stres fakt\u00f6rlerini \u015fu \u015fekilde grupland\u0131rabiliriz.<\/p>\n
1.Rol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Bireyin ayn\u0131 anda birden fazla rol\u00fc yerine getirme durumunda olup, rol gereklerinden birine, di\u011ferlerine oranla daha fazla uymas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir kurum i\u00e7inde yer alan birey sahip oldu\u011fu i\u015fi gere\u011fi bir role sahiptir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ayn\u0131 kurum i\u00e7inde d\u00e2hil oldu\u011fu bir grup da olabilir. Grup \u00fcyelerinin beklentileri ile bireyin kendi beklentileri uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda rol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur.<\/p>\n
Rol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 farkl\u0131 \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kabilir:<\/p>\n
1.1. Ki\u015fi-rol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131: Bir rol\u00fcn gerekleri bireyin temel de\u011fer, tutum ve inan\u00e7lar\u0131na ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde ya\u015fanmaktad\u0131r. Ahlaks\u0131zca bir \u015fey yapmaktansa istifa etmeyi tercih eden birey bu t\u00fcr \u00e7at\u0131\u015fmaya \u00f6rnek olu\u015fturabilir.<\/p>\n
1.2. Rol i\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fma: Bireyin bir rol\u00fc farkl\u0131 beklentilere uygun olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda ve o rol\u00fc oynayan bireyin, bu beklentilerin hepsini kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale getirmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131kar (Ivancevich ve di\u011ferleri, 1983:588). \u00d6rne\u011fin, bir y\u00f6neticinin ast\u0131ndan \u00f6nemli bir i\u015fi belirli bir s\u00fcre i\u00e7inde istemesi ve bu s\u00fcre i\u00e7inde kurumun normal i\u015fleyi\u015fi i\u00e7inde yap\u0131lacak rutin i\u015flerin bulunmas\u0131 ast\u0131 zor durumda b\u0131rakabilir.<\/p>\n
1.3. Roller aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma: Bu \u00e7at\u0131\u015fma t\u00fcr\u00fc, birey bir\u00e7ok rolle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131nda, yani ayn\u0131 anda birbiriyle \u00e7eli\u015fen amaca sahip pek \u00e7ok rol\u00fc birden oynamak durumunda kald\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fanmaktad\u0131r. Bir y\u00f6neticinin t\u00fcm zaman\u0131n\u0131 i\u015fine ay\u0131rmas\u0131, evindeki g\u00f6revlerini aksatabilir. \u00d6zellikle \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlarda roller aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclmektedir. Evde anne rol\u00fcn\u00fc benimseyen kad\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131na girdikten sonra rol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilmektedir. Evde yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu bir tak\u0131m g\u00f6revleri ve i\u015finde yapmak zorunda oldu\u011fu g\u00f6revleri \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde olabilir.<\/p>\n
Rol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7inde olan birey yabanc\u0131la\u015fma ve i\u015fe yaramazl\u0131k duygusuna kap\u0131larak moralini bozabilir, i\u00e7inde bulundu\u011fu kurumu de\u011fersiz g\u00f6rerek \u00e7e\u015fitli yorumlar yapabilir ya da di\u011fer bireylere y\u00f6nelik g\u00fcveninde azalmalar olabilir. Bunun sonucunda da birey, \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 meydana getiren olay ya da ki\u015filerden ka\u00e7abilir ve \u00e7\u00f6zebilecek olanaklar\u0131 tamamen ortadan kald\u0131rabilir. Rol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bir di\u011fer olumsuz etkisi de, \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fayan bireylerin zihnen a\u015f\u0131r\u0131 derecede me\u015fgul, sessiz ve \u00e7ekingen hale gelerek di\u011fer bireyler ile ileti\u015fim kurmada g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmeleridir.<\/p>\n
2. Rol belirsizli\u011fi: Bireyin kurumdaki haklar\u0131, i\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 ile ilgili bilgi eksikli\u011fidir. Ayr\u0131ca kurumsal yap\u0131n\u0131n tam olarak belirlenmemi\u015f olmas\u0131 ve bireylerin geleceklerinin \u015fansa ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 da rol belirsizli\u011fini art\u0131rmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan \u00f6rg\u00fcte yeni kat\u0131lan bireylerin rol ve g\u00f6revleri ile ilgili yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n da a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmesi gereklidir.<\/p>\n
Rol belirsizli\u011fi ya\u015fayan birey, i\u015finden nas\u0131l bir rol bekledi\u011fi konusunda karars\u0131zl\u0131k ya\u015fayacak, kayg\u0131lar\u0131 artacak ve i\u015f doyumu da buna ba\u011fl\u0131 olarak d\u00fc\u015fecektir. Birey kendi i\u00e7inde ve di\u011fer bireylerle \u00e7at\u0131\u015fmalara girebilecektir.<\/p>\n
3. A\u015f\u0131r\u0131 veya fazla hafif roller: A\u015f\u0131r\u0131 roller, bireyin i\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda niteliksel ve niceliksel olarak zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmesi halinde ortaya \u00e7\u0131kar. Bu a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k, i\u015fg\u00f6renin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve dikkatini son haddine kadar zorlamas\u0131na neden olur. A\u015f\u0131r\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, insanlar\u0131n gerekti\u011finde “hay\u0131r” diyememesinden kaynaklan\u0131r. Hay\u0131r diyememenin de bir\u00e7ok nedeni vard\u0131r. Bu nedenlerin ba\u015f\u0131nda kariyerini tehlikeye atmamak, olumsuz insan izlenimi yaratmamak gibi endi\u015feler yer al\u0131r. Fazla hafif roller ise, k\u0131sa zamanda rutinlere oturtulabilen, a\u00e7\u0131k, sade ve can s\u0131k\u0131c\u0131 i\u015flerle ilgilidir. Rol\u00fcn yal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, bireyin yeteneklerinin, i\u015finde yeterince de\u011ferlendirilmedi\u011fi kuruntusuna yol a\u00e7ar. Bunlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 stres nedeniyle, alkol ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli psikosomatik (ayn\u0131 zamanda hem beden hem de ruhla ilgili olan) bozukluklar, i\u015ften al\u0131nan doyumun d\u00fc\u015fmesi riski de g\u00fcndem de olacakt\u0131r. (Akat ve di\u011ferleri, 1994:349).<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsanlar\u0131n ya\u015fam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kurumlar olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ki\u015finin sahip oldu\u011fu i\u015f, onun toplumsal stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, hayattan ald\u0131\u011f\u0131 doyumu ve ailesine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 olanaklar\u0131 belirledi\u011finden, i\u015f hayat\u0131ndaki stres bireyin beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiler. Stresin ortaya \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in stresle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen birey taraf\u0131ndan alg\u0131lanmas\u0131 gerekir, daha sonra stresin bu birey taraf\u0131ndan yorumlanmas\u0131, ko\u015fullar\u0131n ve f\u0131rsatlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi, son […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[16],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76"}],"collection":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76\/revisions\/78"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}