{"id":555,"date":"2014-03-22T22:15:04","date_gmt":"2014-03-22T20:15:04","guid":{"rendered":"http:\/\/aslantozcan.com\/?p=555"},"modified":"2014-03-22T22:15:04","modified_gmt":"2014-03-22T20:15:04","slug":"hassasiyetinizi-yonetebiliyor-musunuz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aslantozcan.com\/?p=555","title":{"rendered":"Hassasiyetinizi y\u00f6netebiliyor musunuz?"},"content":{"rendered":"

Hi\u00e7 a\u015f\u0131r\u0131 hassas davranmakla ele\u015ftirildi\u011fin oldu mu?<\/span><\/h2>\n

Hakl\u0131 veya haks\u0131z, kad\u0131nlar\u0131n bu damgay\u0131 yeme oran\u0131 erkeklere yasla \u00e7ok daha y\u00fcksek; \u00a0kad\u0131nlar belki de a\u011flamaya daha e\u011filimli olduklar\u0131 i\u00e7in. (Y\u00fcksek seviyedeki testosteron hormonunun g\u00f6zya\u015f\u0131 \u00fcretimini engelledi\u011fi biliniyor.) Yine de hassasiyet dedi\u011fimiz \u015fey, s\u0131k s\u0131k g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6kmekten \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor. \u00dcstelik derin biyolojik ve sosyal k\u00f6kleri var.<\/p>\n

Anne ve babana nas\u0131l bir \u00e7ocuk oldu\u011funu sormakla i\u015fe ba\u015flayabilirsin: Utanga\u00e7 veya giri\u015fken, sakin ya da sulug\u00f6z… Alaca\u011f\u0131n cevap, \u201cb\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f sen\u201din yo\u011fun duygularla ba\u015f etmekte neden bu kadar zorland\u0131\u011f\u0131 ya da tam tersine her \u015feyi oluruna b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 konusunda ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n

Stanford \u00dcniversitesi\u2019nde anksiyete ve duygu d\u00fczenlemesi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan Psikolog Anett Gyurak, \u201cHer insan kendine has bir miza\u00e7la, genlerine dayanan belli bir ki\u015filikle do\u011far\u201d diyor. Ve hassasiyetle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131 olan bir gen bulunuyor.<\/p>\n

Ancak sahip oldu\u011fun DNA, hik\u00e2yenin sadece yar\u0131s\u0131, yeti\u015ftirilme \u015feklin ve b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7evre de duygusal prototipine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131da bulunuyor. En nihayetinde duygular\u0131nla olan ili\u015fki bi\u00e7imini, do\u011fa ve b\u00fcy\u00fct\u00fclme \u015feklin ortak bir \u00e7al\u0131\u015fmayla belirliyor. Diyelim ki genlerin do\u011fu\u015ftan a\u015f\u0131r\u0131 hassas olaca\u011f\u0131n \u015fekilde kodlanm\u0131\u015f ve olduk\u00e7a kaotik, duygular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurmaya pek fazla f\u0131rsat bulamad\u0131\u011f\u0131n bir ortamda b\u00fcy\u00fcd\u00fcn. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir mizansen, hassas k\u00f6klerini bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 bir \u015fekilde bast\u0131rmana sebep olabiliyor.<\/p>\n

Duygular\u0131n\u0131 Serbest B\u0131rak<\/b><\/p>\n

Eskiden, \u00f6zellikle de d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck ve tuttu\u011funu koparan insanlar\u0131n \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fi k\u00fclt\u00fcrlerde, duygular\u0131n\u0131 bast\u0131rmak, hatta onlar yokmu\u015f gibi davranmak, \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc kabul edilirdi. Zaman i\u00e7inde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hassasiyetin her zaman zay\u0131fl\u0131k demek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Her \u015feyden \u00f6nce, hassas bir ki\u015filik hayat kurtar\u0131c\u0131 olabiliyor. Gyurak, \u201cE\u011fer yararlar\u0131 olmasayd\u0131, bu \u00f6zellik gen havuzunda hayatta kalamazd\u0131. Hassas insanlar daha dikkatli ve tehlikelere kar\u015f\u0131 daha uyan\u0131k olur\u201d diyor.<\/p>\n

The Emotionally Intelligent Manager kitab\u0131n\u0131n yazarlar\u0131ndan Doktor David Caruso ise, duygular\u0131n ayn\u0131 zamanda iyi bir bilgi kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde: \u201cBu da insanlar\u0131n anlay\u0131\u015fl\u0131 ve a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\u201d Hassasiyet geni ta\u015f\u0131yanlar, kar\u0131\u015f\u0131k kararlar alma konusunda daha ba\u015far\u0131l\u0131; \u00f6zellikle de b\u00fcy\u00fck bir kazan\u00e7 veya kay\u0131pla sonu\u00e7lanabilecek kararlar s\u00f6z konusuysa… Diyelim ki \u015fehir de\u011fi\u015ftirmeni gerektiren bir i\u015f teklifi ald\u0131n. Sadece beyninle d\u00fc\u015f\u00fcnmeyip, duygular\u0131na da odaklan. B\u00f6yle yaparsan karar s\u00fcreci daha duygusal ge\u00e7ebilir ancak alaca\u011f\u0131n karar daha iyi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcp bi\u00e7ilmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n

Konu\u015fma yaparken de bu \u00f6zelli\u011fini kullanabilirsin. Oregon \u00dcniversitesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden emekli Profes\u00f6r Mary Rothbart, hassas insanlar\u0131n di\u011ferlerinin duygular\u0131n\u0131n daha fazla fark\u0131nda oldu\u011funu ve onlarla empati kurdu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Dinleyicilerin beden dilindeki de\u011fi\u015fiklikler, ne zaman anlatt\u0131\u011f\u0131n \u015feye devam etmen ya da konuyu de\u011fi\u015ftirmen gerekti\u011fi hakk\u0131nda sana ipucu verebilir. Dinleyici sensen, duygular\u0131na kulak ver. The Highly Sensitive Person kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 Psikolog Elaine Aron, \u201cDuygusal insanlar olaylar\u0131 enine boyuna de\u011ferlendirdi\u011fi i\u00e7in di\u011ferlerinin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7abilecek ince noktalar\u0131 yakalayabilir\u201d diyor.)<\/p>\n

Ne Zaman (ve Nas\u0131l) Sertle\u015fmelisin?<\/b><\/p>\n

Elbette her durumda hassas y\u00f6n\u00fcn\u00fc devreye sokmamal\u0131s\u0131n. Stresli oldu\u011fun bir g\u00fcn i\u015f yerinde a\u011flamak, di\u011ferlerine a\u015f\u0131r\u0131 dramatik veya zay\u0131f birisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilir. Ya da i\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131n seninle ilgili fikirleri konusunda saplant\u0131l\u0131 olmak, performans\u0131n\u0131 etkileyebilir. Florida State \u00dcniversitesi\u2019nden Psikolog Brad Schmidt, \u201cBaz\u0131 insanlar di\u011ferlerinin kendi hakk\u0131nda neler d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7ok fazla \u00f6nemser, bu y\u00fczden durmaks\u0131z\u0131n kendine destek arar\u201d diyor.<\/p>\n

Gyurak\u2019a g\u00f6re, hassasiyetin h\u00e2kim oldu\u011fu davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri duygusal ili\u015fkilerde de zorluk yaratabiliyor. Hassas insanlar reddedildi\u011finde a\u015f\u0131r\u0131 tedirgin, endi\u015feli, i\u00e7ine kapan\u0131k, sinirli veya \u00fczg\u00fcn olabiliyor. Hatta bunu rahats\u0131z edici ve dayan\u0131lmaz bir noktaya gelene dek s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu sebeple, bu t\u00fcr insanlar genellikle daha s\u0131k ayr\u0131l\u0131k ya\u015f\u0131yor. Erkek arkada\u015f\u0131n\u0131n bir hareketi sinirlerini fazla bozarsa, sessizlik yemini etmek ya da seni art\u0131k sevmedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine kap\u0131lmak gibi u\u00e7 noktalara gitmemeye \u00f6zen g\u00f6ster. Caruso, endi\u015feli biri oldu\u011fun i\u00e7in kendine ac\u0131mas\u0131z davranmaman gerekti\u011fini de hat\u0131rlat\u0131yor. Yapman gereken, duygular\u0131n\u0131 kabul edip kontrol alt\u0131nda tutmak bunun i\u00e7in \u00f6nerilerimize g\u00f6z at:<\/p>\n

Tetikleyicilerden Ka\u00e7\u0131n<\/b><\/p>\n

Duygusal bir film izlemek bile seni g\u00fcn boyu duygusall\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckl\u00fcyorsa, iyimser olmak istedi\u011finde bu t\u00fcr filmler izleme. Ya da sana duygusal \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ya\u015fatan olaylar\u0131 dikkatle takip et. Mesela daha \u00f6nce bir arkada\u015f\u0131n\u0131n ofisinde onunla dertle\u015firken a\u011flad\u0131ysan, oraya gitmenin g\u00f6zya\u015f\u0131 kanallar\u0131n\u0131 bir kez daha tetikleyebilece\u011fini hesaba kat ve arkada\u015f\u0131na ba\u015fka bir yerde bulu\u015fmay\u0131 teklif et.<\/p>\n

Prova Yap<\/b><\/p>\n

Seni duygusalla\u015ft\u0131rsa bile ka\u00e7amayaca\u011f\u0131n baz\u0131 durumlar vard\u0131r. Schmidt b\u00f6yle durumlar\u0131 \u00f6nceden prova etmeni tavsiye ediyor. Mesela aile toplant\u0131s\u0131nda annenin seni ele\u015ftirece\u011fini biliyorsan, oraya gitmeden \u00f6nce bir arkada\u015f\u0131nla birlikte sahneyi canland\u0131r ve nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 prova et. Sahneye birka\u00e7 kez maruz kald\u0131ktan ve ba\u015far\u0131l\u0131 tepkiler verdikten sonra, olay ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi zaman kendini daha az k\u0131r\u0131lgan hissedeceksin.<\/p>\n

Beklemede Kal<\/b><\/p>\n

Patronun sana daha \u00e7ok yetki devretmen gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve sen sadece olumsuz kelimeleri duyuyorsun. Ne kadar sa\u00e7ma g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse g\u00f6r\u00fcns\u00fcn, sana sald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde hat\u0131rlamak \u00fczere zihninde bir soru listesi yap: Ger\u00e7ek amac\u0131 ne? Bahsetti\u011fi \u015fey benim \u015fahs\u0131mla m\u0131, yoksa i\u015fimle mi ilgili? Gyurak\u2019a g\u00f6re, bir anl\u0131\u011f\u0131na bile rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnebilen insanlar, duygular\u0131n\u0131 \u00e7evresindekilerden gizlemeyi ba\u015farabiliyor.<\/p>\n

Havay\u0131 Hafif<\/b>let<\/b><\/p>\n

Hassas ki\u015fili\u011fin, hem olumlu, hem de olumsuz tepkiler vermene neden olabilir. Duygusal y\u00f6n\u00fcn a\u011f\u0131r bas\u0131yorsa, yarad\u0131l\u0131\u015f bi\u00e7iminin avantaj\u0131n\u0131 kullan ve kendini k\u00f6t\u00fc hissetti\u011fin zamanlarda ya\u015fam enerjisi y\u00fcksek bir ak\u0131l hocas\u0131yla sohbet et. Biraz motivasyon herkese iyi gelir. Hassas ruhlar\u0131 ise uzun bir d\u00f6nem idare edebilir.<\/p>\n

Kaynak:\u00a0http:\/\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hi\u00e7 a\u015f\u0131r\u0131 hassas davranmakla ele\u015ftirildi\u011fin oldu mu? Hakl\u0131 veya haks\u0131z, kad\u0131nlar\u0131n bu damgay\u0131 yeme oran\u0131 erkeklere yasla \u00e7ok daha y\u00fcksek; \u00a0kad\u0131nlar belki de a\u011flamaya daha e\u011filimli olduklar\u0131 i\u00e7in. (Y\u00fcksek seviyedeki testosteron hormonunun g\u00f6zya\u015f\u0131 \u00fcretimini engelledi\u011fi biliniyor.) Yine de hassasiyet dedi\u011fimiz \u015fey, s\u0131k s\u0131k g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6kmekten \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor. \u00dcstelik derin biyolojik ve sosyal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[20],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/555"}],"collection":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=555"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":559,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/555\/revisions\/559"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aslantozcan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}